معرفی کتاب | نوآوری اجتماعی در آموزش عالی
بیتا نوتاش |
آموزش عالی دیگر فقط محل تولید دانش نیست؛ دانشگاهها میتوانند نقش فعالی در تغییر اجتماعی ایفا کنند. کتاب《Social Innovation in Higher Education》نشان میدهد چگونه دانشگاهها با نوآوری اجتماعی میتوانند پاسخگوی چالشهای واقعی جامعه باشند و آیندهای پایدار بسازند.
این اثر مجموعهای از مقالات و مطالعات موردی از کشورهای مختلف است و دانشگاهها را در کنار دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی بهعنوان بازیگرانی کلیدی معرفی میکند. بخش نخست به ابعاد نوآوری اجتماعی در دانشگاهها اختصاص دارد: حکمرانی، آموزش و یادگیری نوآورانه، پژوهش اثرگذار اجتماعی، مشارکت با جامعه، تأمین مالی نوآوریها و انتشار تجربیات موفق. یکی از نکات برجسته، توانایی دانشگاهها در تبدیل بحرانها به فرصت است؛ شیوع کرونا مثال روشنی از این تحول بود که آموزش آنلاین و تعاملات جدید را تسریع کرد.
کتاب مدلها و چارچوبهای عملی متعددی برای هدایت دانشگاهها ارائه میدهد. نظریه مأموریت سوم دانشگاه میگوید دانشگاهها فراتر از آموزش و پژوهش سنتی، موظف به اثرگذاری مثبت در جامعه هستند. نمونهای از آن، مشارکت دانشجویان در پروژه Foodcloud در ایرلند است.
مدلهای چهارمارپیچ و پنجمارپیچ هم بر همکاری میان دانشگاه، دولت، صنعت، جامعه مدنی و محیط زیست تأکید دارند، مثل پروژه انرژی پاک در تامپره فنلاند که با مشارکت تمامی بازیگران اجرا شد.
چارچوب شایستگی نوآوری اجتماعی هم مهارتهایی مانند شناسایی مسائل اجتماعی، خلاقیت، بسیج منابع و توسعه پایدار را برای تربیت کارآفرینان اجتماعی برجسته میکند.
مطالعات موردی
مطالعات موردی کتاب دیدگاهی عملی ارائه میدهند. برنامه Service-Learning در کرواسی دانشجویان را در پروژههای واقعی محلی مشارکت میدهد.
در اسلواکی، تجربه آموزش دیجیتال در دوران کرونا فرصتها و چالشها را آشکار کرد.
دانشگاه تالین در استونی برنامه کارشناسیارشد کارآفرینی اجتماعی طراحی کرده که دانشجویان را برای راهاندازی استارتاپهای اجتماعی آماده میکند.
در حوزه پژوهش، مفهوم اثرگذاری اجتماعی تحقیقات تأکید دارد که تحقیقات دانشگاهی باید فراتر از مقالات علمی، در سیاستها و خدمات عمومی تأثیرگذار باشد.
کتاب نمونههایی از نوآوری اجتماعی در پرستاری، کلینیکهای سیار و پلتفرمهای همآفرینی انسانمحور نیز ارائه میدهد. این پروژهها با مشارکت ذینفعان مختلف، مسائل اجتماعی پیچیده را حل میکنند و نشان میدهند که نوآوری اجتماعی میتواند در همه زمینهها کاربرد داشته باشد.
پیوند نوآوری اجتماعی با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) از نکات برجسته است. دانشگاهها با پروژههایی در زمینه انرژی پاک، عدالت آموزشی و مصرف مسئولانه، میتوانند نقش مؤثری در تحقق اهداف جهانی ایفا کنند.
در نهایت، دانشگاهها میتوانند فراتر از تولید دانش، به کنشگران فعال در توسعه اجتماعی تبدیل شوند. ترکیب نظریه و تجربه عملی، چارچوبهایی مانند مأموریت سوم، مدل چهارمارپیچ و شایستگی نوآوری اجتماعی، دانشگاهها را به موتور تغییر اجتماعی در جامعه بدل میکند؛ نهادی که با آموزش باکیفیت، پژوهش معنادار و مسئولیت اجتماعی، آیندهای بهتر میسازد.
مخاطبان کتاب
این کتاب منبعی ارزشمندی برای پژوهشگران حوزهی آموزش عالی و توسعه اجتماعی، مدیران و سیاستگذاران دانشگاهی، اساتید و دانشجویان علاقهمند به کارآفرینی و نوآوری اجتماعی، فعالان مدنی و سازمانهای غیردولتی در پیوند با دانشگاهها است.
کتاب:
Social Innovation in Higher Education (2022) | Carmen Păunescu, Katri-Liis Lepik, Nicholas Spencer
